Philosophical rock stars

Zizek, wie kent deze ‘Elvis van de culturele theorie’ niet? Als een hippe rockster begeeft deze provocerende man zich in het land van de cultuurkritiek. Gebruikmakend van Lacan, Hegel en Marx stort hij zich op de hedendaagse cultuur. In zijn omvangrijke oeuvre raak je nogal eens de weg kwijt. Zizeks nieuwste boek Geweld, het eerste boek in de ‘profile series’ rondom hetzelfde thema, is een mooie inleiding in zijn denken. Het is fascinerend en vermakelijk om te lezen, maar roept ook veel kritiek op.

Zizek probeert in zijn nieuwe boek Geweld te reflecteren op het fenomeen geweld. Zijn inleiding begint met een anekdote over een arbeider die wordt verdacht van diefstal. Elke dag wordt zijn kruiwagen …

 We staan in het westen aan het begin van een formidabele culturele revolutie. De generatie jongeren die intellectueel tot rijping is gekomen tijdens het eerste decennium van de 21ste eeuw zal het equivalent worden van het romantische activisme dat tijdens de jaren veertig tijdens de 19de eeuw in geheel Europa kop opstak. Deze romantische opstand van het gevoel was een reactie op de brutaliteit van de Jacobijnse fase van de Franse revolutie, de machtsovername van de imperiale Napoleon, de terugkeer van de reactionaire Franse monarchie en de groeiende ongelijkheid binnen een context van ontluikende industrialisering en urbanisering. Bovenal was het een reactie op het materialistische en utilitaire wereldbeeld van filosofen zoals Jeremy Bentham die befaamd werd …

Het is niet uitgesloten dat computers te zijner tijd ons voorbij streven in intelligentie. Blijven het dan machines zonder zelfbewustzijn, of gaan ze dan meer en meer menselijke trekken vertonen? Douglas Hofstadter denkt, in “Gödel, Escher, Bach”, dat naarmate computers ons meer in intelligentie benaderen ze ook meer op ons gaan lijken qua gedrag, inclusief de fouten die wij maken. Isaac Asimov, de biochemicus die SF-schrijver werd, heeft onder andere in “I, robot” zijn gedachten laten gaan over hoe om te gaan met schepsels van onze eigen hand die ons in intelligentie dreigen te overvleugelen. Hij bedacht de drie wetten van de robotica, die iedere intelligente …

 De economische en financiële crisis die losbrak na het faillissement van de Amerikaanse bank Lehman Brothers én de daaropvolgende beleidsmaatregelen en samenhangende cultureel-maatschappelijke ontwikkelingen, vormen in veel opzichten een bevestiging van het maatschappijmodel van de Poolse socioloog Zygmunt Bauman. Deze ontwikkelde sinds het einde van de jaren negentig van de vorige eeuw het heuristische concept van de moderne vloeibare samenleving in een poging om de hedendaagse westerse maatschappij beter te begrijpen. In een stortvloed van boeken slaagt Bauman er sinds de publicatie van zijn boek Postmodernity and Its Discontents (1997) in om ons met een met een vernietigende blik te doen kijken naar de ontwikkelingen binnen de moderne westerse en kapitalistische wereld. Het beeld dat …

De filosofie heeft vanaf het begin altijd twee soorten vragen gesteld: vragen over de wereld en vragen over de mens. Vanaf het vroegste moment heeft ze zich afgevraagd wat de wereld maakt tot die wereld zoals we die kennen. Maar daarnaast heeft ze zich ook altijd afgevraagd hoe wij als mens in die wereld zouden moeten staan. Wat nogal verschilde tussen verschillende perioden en verschillende stromingen is het antwoord op de vraag waarop het accent moest worden gelegd. Moeten wij onze levenshouding laten bepalen door wat de wereld van ons vraagt of moeten wij bij het bepalen van onze levenshouding op de eerste plaats bij onszelf …

In de aanloop naar de lokale en nationale verkiezingen in Nederland staat één feit als een paal boven water. De komende weken vliegen in de Nederlandse media de beschuldigingen van populisme in het rond. Populisme als term binnen het politieke discours is de laatste jaren uitgegroeid tot een deus ex machina die wordt ingezet bij hardnekkige pogingen om politieke rivalen te delegitimeren. Via het opplakken van het label van populist op deze of gene politicus en/of partij wordt er zorgvuldig getracht een politicus , beweging of partij buiten de grenzen van het redelijke te plaatsen. Bijgevolg is de term populisme dermate onderhevig aan betekenisinflatie dat geen enkel nuchter waarnemer nog het bos doorheen de bomen kan …

 Op 1 november 1755 werd Lissabon opgeschrokken door een vernietigende aardbeving. Rondom twintig na negen in de ochtend zorgde een beving voor het losbreken van een tsunami en het uitbreken van talrijke brandhaarden in de Portugese hoofdstad. Tussen 20.000 en 100.000 Portugezen lieten ten gevolge van deze verwoestende natuurramp het leven. Over het exacte dodental zijn historici en demografen het tot op heden niet met elkaar eens. Dat de aardbeving een grote impact had op de westerse geschiedenis en het moderniseringsproces in het bijzonder, is boven iedere twijfel verheven.

De aardbeving nam tijdens het midden van de 18de eeuw al onmiddellijk een prominente plaats in binnen intellectuele debatten. Dit was het tijdperk van de opkomst van de …

Freedom this way

Volgens Bart De Wever loopt Guy Verhofstadt met zijn pleidooi voor een postnationale kosmopolitische identiteit 20 jaar achterop en verkondigt hij achterhaalde intellectuelen ideeën. De Vlaams nationalistische politicus en historicus deed deze uitspraken naar aanleiding van de publicatie van een essay over postnationaliteit identiteit binnen het kader van de hedendaagse debatten over nationale identiteit in Frankrijk. Guy Verhofstadt, de voormalige premier van België en tegenwoordig fractieleider van de liberale fractie in het Europese parlement liet zich kritisch uit over het opflakkerende nationalisme in Frankrijk.  Bart de Wever voelde zich in zijn wig geschoten en reageerde gepikeerd op het essay van Verhofstadt. In zijn betoog suggereert hij dat identiteit in zijn geheel strijdig is met kosmopolitisme en …