Jonge mensen lezen nauwelijks meer boeken maar luisteren meer muziek dan ooit. De opkomst van de Ipod en de Smartphone heeft ervoor gezorgd dat jongeren vrijwel constant met muziek in aanraking zijn. De morele vorming van jonge mensen vindt steeds meer plaats via hun oordopjes. Deze korte blog poogt te laten zien dat het de moeite waard is om de meest geluisterde muzieksoort - commerciële popmuziek - nader te onderzoeken vanuit een filosofische invalshoek.

Lees verder >>

In het eerste deel van zijn Kritiek van het oordeelsvermogen uit 1790 zet Kant zijn conceptie van het sublieme uiteen. Kant maakt in paragraaf 24 een onderscheid tussen het mathematisch sublieme en het dynamisch sublieme. In het mathematisch sublieme laat ons voorstellingsvermogen ofwel onze verbeeldingskracht het afweten omdat zij niet in staat is een gegeven reusachtig groot object als één afgeronde aanschouwing te representeren. Hierdoor ontstaat een gevoel van onlust. Dit gevoel van onbehagen wordt echter opgevolgd door een gevoel van lust zodra blijkt dat wij met onze rede ideeën van de absolute totaliteit en de absolute oneindigheid toch grip kunnen krijgen op het gegeven enorm omvangrijke object. Het mathematisch sublieme betreft dan ook het denken van de absolute totaliteit …

Ter gelegenheid van de eerste Nederlandse vertaling van Kants derde Kritiek, Kritiek van het oordeelsvermogen (Uitgeverij Boom 2009), organiseert de afdeling Wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam een tweedaags symposium waarin enkele thema’s uit dit werk besproken en bediscussieerd worden.

De Kritiek van het oordeelsvermogen is minstens zo invloedrijk als Kants twee eerdere Kritieken en blijft een niet aflatende inspiratiebron voor onder andere filosofen, esthetici, cognitiewetenschappers en kunstenaars. Toch bestaat er onder onderzoekers onenigheid over de precieze betekenis van Kants derde Kritiek en over de plaats die dit werk inneemt in de kritische filosofie in het algemeen.

Tijdens de eerste dag van het symposium zal aandacht besteed worden …

De filosofie heeft vanaf het begin altijd twee soorten vragen gesteld: vragen over de wereld en vragen over de mens. Vanaf het vroegste moment heeft ze zich afgevraagd wat de wereld maakt tot die wereld zoals we die kennen. Maar daarnaast heeft ze zich ook altijd afgevraagd hoe wij als mens in die wereld zouden moeten staan. Wat nogal verschilde tussen verschillende perioden en verschillende stromingen is het antwoord op de vraag waarop het accent moest worden gelegd. Moeten wij onze levenshouding laten bepalen door wat de wereld van ons vraagt of moeten wij bij het bepalen van onze levenshouding op de eerste plaats bij onszelf …

Kierkegaard is zijn tijd vooruit met zijn boek Of/Of, nog steeds is het onderwerp en Kierkegaards visie zeer actueel. In dat boek zet hij op prachtige wijze de esthetische en de ethische levenswijze of keuze tegenover elkaar.

De estheet heeft een hekel aan het saaie leven, die wil het leven in al haar pracht wil beleven, degene die een kunstwerk maakt van zijn leven; Johannes de verleider die maakt een kunstwerk van zijn eigen leven. Hij doet denken aan Don Juan, en de estheet (A) uit het eerste deel spreekt ook over Don Giovanni, de opera van Mozart als het Kunstwerk. A beschrijft de drie stadia van de esthetiek: Allereerst is er de ontwaking van het zinnelijke dat leidt tot een …

Wat is het dat we horen, wat is het dat we zien? Als je naar een appel kijkt, zie je dan een collectie kleurvlekken van een zodanige kleur en vorm dat je daaruit kunt afleiden dat ze een appel representeren, of zie je simpelweg een appel? Als je een gesprek voert, hoor je dan klanken met een bepaalde toonhoogte en spectrum, zodanig dat je daar woorden uit kunt afleiden of hoor je gewoon woorden? Dat is moeilijk te bepalen, omdat de ervaringen niet te scheiden zijn van wat je daarover hebt geleerd. Je hebt geleerd kleurvlekken als kleurvlekken te zien en klanken als klanken te horen. Jonge kinderen, die de begrippen ‘kleurvlekken’ en ‘klanken’ nog niet kennen kunnen echter appels …

Na alle avant-gardetheorieën en maatschappijkritische kunstbewegingen, met Adorno, Brecht, El Lissitzky en zelfs Plato achter de rug, rijst de vraag: is er eigenlijk nog écht wat nieuws te vertellen over de relatie tussen politiek en esthetiek? Het theoretisch project van de plots zo populaire filosoof Jacques Rancière laat zien dat dit kan, al vergt het wel een lichte wijziging van ons gangbare begrippenapparaat, en een beetje fantasie.

Eind 2007 verscheen bij uitgeverij Valiz Het Esthetische Denken, de Nederlandse vertaling van Rancières Le partage du sensible, gebundeld met een vertaling van zijn L’inconscient esthétique. Het boek is het eerste deel van een nieuwe serie publicaties onder de noemer Tekst & Context, waarin internationaal invloedrijke publicaties over het hedendaagse denken over …