Leibniz’ beginsel van voldoende reden kent meerdere variaties. Globaal gesproken kunnen al deze variaties teruggebracht worden tot twee varianten. De eerste (alethische) variant luidt: “Voor iedere ware propositie P geldt dat er een voldoende reden is voor het waar zijn van P”. De tweede (ontologische) variant kan als volgt geformuleerd worden: “Voor elk bestaand object O geldt dat er een voldoende reden is voor het bestaan van O”.

De tweede variant volgt direct uit de eerste variant. Dit valt eenvoudig in te zien. Neem aan dat de eerste variant geldig is en laat O een bestaand object zijn. Beschouw nu de propositie ’Object O bestaat’. Deze propositie is waar omdat object O bestaat. Er is uitgaande van de eerste variant dus een reden voor de waarheid van …

In het eerste hoofdstuk van zijn boek ‘In defense of pure reason: A rationalist account of a priori justification’ gaat Laurence Bonjour in op epistemologische rechtvaardiging in het algemeen en a priori rechtvaardiging in het bijzonder. Bonjour stelt de vraag waaraan overtuigingen van personen moeten voldoen om als kennis te kunnen worden aangemerkt. In de Westerse epistemologische traditie geldt het bestaan van één of meer gegronde redenen voor het accepteren van een bepaalde overtuiging als noodzakelijke voorwaarde voor het aanmerken van de overtuiging als kennis. Er moet met andere woorden sprake zijn van een rechtvaardiging voor de overtuiging. Niet ieder type rechtvaardiging is echter adequaat. De rechtvaardiging moet namelijk de kans op het waar zijn van de overtuiging voldoende vergroten. Rechtvaardigingen die aan …

Hoeveel zie je scherp? En wat dringt er tot je door van alle geluiden waar je je doorheen beweegt? De wereld van onze zintuigen is maar klein. En toch leven wij in een uitgebreide wereld die de hele aarde omspant en ook nog grote delen van het heelal bevat. Ons zien, horen, voelen en ruiken is beperkt. Maar ons beleven is onbegrensd.

Als je leest dan kun je een, hooguit twee woorden tegelijk overzien. Maar na een tijdje zit er een heel boek in je hoofd. Als je luistert, dan volg je hooguit één conversatie. Maar na een tijdje ken je iemand door en door. Uit allerlei …

Een koe is geen paard. Een stuk landschap kan niet tegelijkertijd een berg en een dal zijn. De wereld bestaat maar op één manier. En wat voor manier dat is, dat kunnen we in principe weten. Of niet soms? Mensen bedrijven wetenschap, afhankelijk van hoe je het beoordeelt, al zo’n 500 of 2500 jaar. Maar de wetenschap heeft ons die manier nog niet opgeleverd. Tot nu toe zijn we ertoe veroordeeld om tegen de buitenkant van de wereld aan te kijken en maar te raden wat zich achter die schermen afspeelt. Of niet soms? De wereld is één geheel en bestaat maar op één manier, dus …

Ideologieën, utopieën, godsdiensten, het zijn manieren om de angst te bestrijden. Ze proberen om mensen houvast te bieden, ze een overtuiging voor te houden die het gebeuren een betekenis geeft en personen een doel in het leven. Het gaat daarbij om simpele dingen zoals een Waarheid, een Zin en een Streven. Als je gelooft krijgt je leven een betekenis, je handelen een doel en je vriendenkring een substantiële uitbreiding. Maar wordt de wereld er ook beter van?

De afgelopen eeuw heeft ideologieën een slechte naam bezorgd. Communisme en fascisme hebben beide miljoenen doden op hun geweten, zonder dat we er als mensheid beter van zijn geworden. En in het begin van deze eeuw heeft het neoconservatisme veel armoede …

Ooit waren de goden oppermachtig. De mensen waren voor hen slechts een speelbal. Ze hadden hun lot niet zelf in de hand, maar konden slechts afwachten wat de goden met hen voor hadden. En die lieten zich niet kennen. Af en toe openbaarde een profeet wat cryptische vermaningen, of een heerser die claimde van de goden af te stammen vaardigde bevelen uit, en daar moesten de mensen het mee doen. Als ze iets ondernamen, en dat mislukte door natuurrampen of domme tegenslag, dan was dat de wil van de goden. Zo hebben onze voorouders zich vele eeuwen lang geschikt in hun lot. Totdat de filosofie ontstond …

Is het mogelijk om een wijsgerig adequaat onderscheid te maken tussen essentiële en accidentele eigenschappen van objecten? Uitgaande van de mogelijke werelden semantiek betreft een essentiële (noodzakelijke) eigenschap van een object een eigenschap dat dit object bezit in iedere mogelijke wereld waarin het bestaat. Een eigenschap van een object is daarentegen accidenteel (contingent) indien dit object deze eigenschap in tenminste één mogelijke wereld niet bezit. Sommige filosofen zijn van mening dat een dergelijk onderscheid tussen noodzakelijke en contingente eigenschappen niet zinvol gemaakt kan worden. Zij beschouwen het hanteren van dit onderscheid dan ook als een ongewenste terugkeer naar het Aristotelische essentialisme. Quine was bijvoorbeeld een echte anti-essentialist. Hij beschouwde het onderscheid tussen noodzakelijke en contingente eigenschappen van dingen als volstrekt onverdedigbaar. Aangezien …

Ik weet niet wie ik ben. Ja, ik ken mijn naam, natuurlijk, en ik weet hoe lang ik ben en hoe zwaar. Maar ben ik enkel een naam en wat maten? Ben ik enkel een signalement, zonder verdere inhoud? Wat houdt het in om mij te zijn? Ik kan daarover een verhaal vertellen. Maar dat verhaal voldoet aan conventies waar ik zelf niets over te zeggen heb gehad. Mijn verhaal is een van vele verhalen, en al die verhalen zijn ontstaan onder invloed van ouders of andere opvoeders en leraren. Voordat ik mijn verhaal kon vertellen was ik al vele jaren geïndoctrineerd met andere verhalen, met …

Nietzsche stelt dat al onze uitspraken over de wereld niets meer zijn dan persoonlijke interpretaties. Hij wil het volgens hem restloos subjectieve karakter van alle menselijke waarheidspretenties ontmaskeren. Er bestaan volgens Nietzsche alleen maar persoonlijke perspectieven die geen van allen corresponderen met de werkelijke werkelijkheid. Nooit raken wij in onze interpretaties aan hoe de wereld op zichzelf genomen daadwerkelijk is. Hetgeen wij waarheid noemen zijn in zijn ogen slechts bruikbare leugens. Nietzsche zal niet ontkennen dat we uitgaande van zijn perspectivisme eveneens moeten erkennen dat ook zijn eigen metafysica van de wil tot macht uiteindelijk louter een subjectief perspectief betreft.

Het najagen van inzicht in hoe de wereld op zichzelf is ofwel het zoeken naar de ware aard van de werkelijkheid …

Vraag iemand wat een berg is en hij zal antwoorden: een opstapeling van grond en rotsen, met steile hellingen, van tenminste een paar honderd meter hoog. Dat is redelijk duidelijk, maar vraag dan eens: hoe kom je daar aan? Hij zal dat een vreemde vraag vinden. Want iedereen weet toch wat een berg is. Waarom zou dan iemand daar nog naar vragen? En dan nog vragen naar hoe je er aan komt, dat is nog vreemder. Vragen naar de bekende weg, of wat men als de bekende weg beschouwt is niet populair. Maar is het antwoord wel zo voor de hand liggend als men denkt?

Laten we …