Als we terugdenken aan de tijd waarin prinsen nog grote diners organiseerden om interessante denkers bij elkaar te brengen dan kunnen we Harman zien als de hoflakei die ons in dit boek uitnodigt om te komen dineren bij Bruno Latour, de prins der netwerken. Hij wil dat Latour niet langer alleen bij Science & Technology Studies bekendheid heeft. Latours ‘Actor-Network-Theory’ verdient het om door filosofen serieus genomen te worden. Latour kan de metafysica nieuwe stof tot nadenken geven en de weg vrijmaken naar een objectgeoriënteerde filosofie, die het klassieke subject-object denken achter zich weet te laten.Het is een gewaagde onderneming van Harman. Veel filosofen moeten niets weten van Latour.  Zij verzuchten al snel: ‘Hij, een filosoof?’ …

Mensen proberen zich de wereld toe te eigenen door middel van verhalen. Voor zover we kunnen nagaan deden ze dat al lang voordat ze landbouw kenden en in steden gingen wonen. De verhalen die ze elkaar vertelden gingen over mensen en wat zij deden, maar ook over dieren en wat die dachten. De verhalen van de mensen gingen over goden en helden en hoe die over het noodlot beschikten. De verhalen gingen over een scheppende God en diens profeten. En ze gingen ook over krachten, energieën en kansverdelingen. De hele geschiedenis van de mens staat in het teken van verhalen. Die geschiedenis zelf is een …

Leibniz’ beginsel van voldoende reden kent meerdere variaties. Globaal gesproken kunnen al deze variaties teruggebracht worden tot twee varianten. De eerste (alethische) variant luidt: “Voor iedere ware propositie P geldt dat er een voldoende reden is voor het waar zijn van P”. De tweede (ontologische) variant kan als volgt geformuleerd worden: “Voor elk bestaand object O geldt dat er een voldoende reden is voor het bestaan van O”.

De tweede variant volgt direct uit de eerste variant. Dit valt eenvoudig in te zien. Neem aan dat de eerste variant geldig is en laat O een bestaand object zijn. Beschouw nu de propositie ’Object O bestaat’. Deze propositie is waar omdat object O bestaat. Er is uitgaande van de eerste variant dus een reden voor de waarheid van …

Voor zover de mensheid filosofieën heeft gekend, zal een van de eerste vormen van filosofie die van het animisme zijn geweest, de overtuiging dat dieren, planten, rivieren, de wind, wolken, ja alles wat de mens op zijn weg vond, een ziel heeft, net als de mens zelf. En dat de mens zelf een ziel heeft, is voor animisten vanzelfsprekend. Er is namelijk voor de mens iets als een zijn voor zichzelf. Mensen kijken anders aan tegen zichzelf dan tegen de rest van de wereld. Ze kennen een innerlijk perspectief dat hen vertelt wat ze ondergaan. Ze kennen ontroering bij het zien van iets moois, ze kennen …

In zijn boek “Breaking the Spell” onderscheidt Daniel Dennett bij religieuze mensen twee soorten geloof: geloof in de godheid, of wat er ook maar centraal staat in hun religie, en geloof in geloof. Volgens Dennett zijn er veel meer mensen die geloven in geloof dan mensen die echt geloven. Als je echt gelooft in een rechtvaardige en almachtige God hoef je niet bang te zijn voor de dood. Het is dan juist de poort naar een beter leven, en wat zou je er dan van weerhouden te sterven met een glimlach op je gezicht? Maar ook vele religieuze mensen vrezen de dood. Zij geloven niet …

Over het verband tussen wetenschap en religie lopen de meningen enorm uiteen. Er lijkt nauwelijks een relatie te zijn waarover in onze tijd zoveel misverstanden bestaan als juist de verhouding tussen het wetenschappelijke en het religieuze. Een doorleefd en diepgaand begrip van zowel het religieuze als het wetenschappelijke is nodig om de samenhang tussen beiden vruchtbaar en constructief te doordenken. Ik wil hier slechts op één cruciaal aspect wijzen. In tegenstelling tot de mening van velen is er geen sprake van een conflict tussen wetenschap en religie. Hedendaagse filosofen zoals W.L. Craig betogen naar mijn mening terecht dat de opvatting dat er sprake zou zijn van een tweestrijd tussen wetenschap en religie een moderne westerse mythe is. Dit romaneske verhaal …

In de Mediationes geeft Descartes drie bewijzen dat God bestaat. Met name het tweede godsbewijs is bekend geworden, omdat latere filosofen waaronder bijvoorbeeld Emmanuel Levinas dit Godsbewijs oppakten en verwerkten in hun filosofieën.
Het tweede Godsbewijs berust op het feit dat ieder idee moet berusten op iets wat dit idee opwekt. Descartes stelt dat het ‘denkend ding’ ideeën heeft, waaronder een idee van God.1 Deze ideeën moeten een oorzaak hebben. Het idee van God als ‘perfect wezen’ kan echter volgens Descartes niet voortkomen uit het menselijke intellect. Het menselijke intellect is geen perfect wezen, maar maakt fouten en is eindig. Er is dus een discrepantie tussen de aard van de mens zelf en het idee dat hij ‘in zich’ heeft. …

Stel dat een kunstenaar een gegeven klomp klei zodanig bewerkt dat deze de gedaante van een menselijke gestalte aanneemt. We zeggen dan dat de kunstenaar een beeld heeft gemaakt. Door de klomp klei zodanig te bewerken dat zij een menselijke figuur aanneemt is een beeld ontstaan dat niet bestond voordat de kunstenaar begon met zijn activiteit. Is nu het aldus ontstane beeld identiek aan de klomp klei? Is er anders gezegd ontologisch geen enkel verschil tussen het beeld en de klomp klei? Dit lijkt niet het geval te zijn. Om te laten zien dat het beeld en de klomp klei niet identiek aan elkaar zijn zullen we een beroep doen op een principe van Leibniz. Dit …

Technische apparaten zijn door ontwerpers bedacht. In veel gevallen zijn eerst de behoeften van potentiële gebruikers gepeild en is er een lijst van eisen opgesteld, waarna de ontwerper aan de slag is gegaan die allerlei onderdelen bij elkaar heeft gezocht en die met elkaar heeft verbonden tot iets dat aan die behoeften zou kunnen voldoen. Vervolgens is er een productielijn opgezet en zijn er toeleveranciers benaderd, waarna de productie is opgestart van een aantal producten dat overeenkomt met de geschatte markt. Voordat zo’n apparaat op de markt komt hebben zich daar al veel mensen mee bezig gehouden.Apparaten zijn vaak geïnspireerd op natuurlijke voorbeelden. Er zouden geen …

Het functionalisme is een theorie over de relatie tussen lichaam en geest die vandaag de dag aan populariteit heeft gewonnen. Het functionalisme kan enkele essentiële problemen die spelen in de lichaam-geest theorie, zoals de status van mentale toestanden, op een elegante manier oplossen. Hierdoor werd het als een waardevolle opvolger gezien van het logisch behaviorisme die geen recht kon doen aan het bestaan van mentale toestanden.
Het centrale uitgangspunt van het functionalisme is dat de geest geen zelfstandige entiteit is, maar dat het een manier is waarop een bepaald lichaam of systeem georganiseerd is. Meerdere malen is gesuggereerd dat het functionalisme voortkomt uit de theorie van Aristoteles. Aristoteles wordt door hen als functionalist aangemerkt omdat Aristoteles de …