In het eerste deel van zijn Kritiek van het oordeelsvermogen uit 1790 zet Kant zijn conceptie van het sublieme uiteen. Kant maakt in paragraaf 24 een onderscheid tussen het mathematisch sublieme en het dynamisch sublieme. In het mathematisch sublieme laat ons voorstellingsvermogen ofwel onze verbeeldingskracht het afweten omdat zij niet in staat is een gegeven reusachtig groot object als één afgeronde aanschouwing te representeren. Hierdoor ontstaat een gevoel van onlust. Dit gevoel van onbehagen wordt echter opgevolgd door een gevoel van lust zodra blijkt dat wij met onze rede ideeën van de absolute totaliteit en de absolute oneindigheid toch grip kunnen krijgen op het gegeven enorm omvangrijke object. Het mathematisch sublieme betreft dan ook het denken van de absolute totaliteit …

Ter gelegenheid van de eerste Nederlandse vertaling van Kants derde Kritiek, Kritiek van het oordeelsvermogen (Uitgeverij Boom 2009), organiseert de afdeling Wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam een tweedaags symposium waarin enkele thema’s uit dit werk besproken en bediscussieerd worden.

De Kritiek van het oordeelsvermogen is minstens zo invloedrijk als Kants twee eerdere Kritieken en blijft een niet aflatende inspiratiebron voor onder andere filosofen, esthetici, cognitiewetenschappers en kunstenaars. Toch bestaat er onder onderzoekers onenigheid over de precieze betekenis van Kants derde Kritiek en over de plaats die dit werk inneemt in de kritische filosofie in het algemeen.

Tijdens de eerste dag van het symposium zal aandacht besteed worden …

Hegel en Kant of: De meester-slaaf-dialectiek

Immanuel Kant a.k.a. der elegante Magister
In 2002 was ik in een berghut in de Dolomieten. Daar was ook een oudere, tanige bergwandelaar - in mijn herinnering had hij een baard, maar dat zal wel projectie zijn.

“Und was studiert ihr also?”

Het een en ander, en filosofie.

“Ah! Philosophie! Kennt ihr also auch den alten Kant?”

Immanuel Kant, ja, die kenden we wel.

“Und weisst ihr auch, was Grossvater Kant über Ethik gesagt hat?”

Jaja, dat je moet durven denken, en dat je vrij wordt door te gehoorzamen aan de jezelf opgelegde wetten van de rede.

“Aha! Aber das weiss ich leichter! De oude Kant heeft gezegd, er zijn twee dingen die mij achting inboezemen, der Himmel über mir, und das moralische Gesetz in mir.”