De relatie tussen intellectuelen en de massa of het volk is een steeds wederkerend thema binnen het westerse denken. Velen hebben beweerd dat de massa onwetend is en dat ze moet worden geleid door een verlichte elite. Deze elite kreeg doorheen de geschiedenis de vorm van rationele Platonische filosofen, Descartiaanse wiskundigen, Comteaanse sociologen, politieke ideologen, avant gardistische kunstenaars en ga zo maar door. De beroemde Franse denker Henri de Saint Simon postuleerde aan het einde van de 19de eeuw een triumviraat dat het volk zou moeten leiden: politici, industriëlen en poeëten.
 
Tijdens de twintigste eeuw is het postuleren van een elite gedegenereerd tot gevaarlijk denken par excellence. Mensen die beweren dat ze het volk willen leiden naar een betere toekomst worden …

In 1975 besloot Ian Buruma om Nederland de rug toe te keren. Zijn geboorteland was te bekrompen en te conformistisch voor een intellectueel met een internationale horizon. Jarenlang bestudeerde hij als journalist en historicus de Chinese en Japanse cultuur. Ook hield hij zich bezig met de rol van geschiedenis, in het bijzonder de verwerking van traumatische ervaringen, in hedendaagse publieke debatten. In 2004 schreef hij samen met de Israëlische filosoof Avishai Margalit een spraakmakend essay over de manier waarop moslims kijken naar de westerse cultuur. Nu is Buruma dus (even) terug. Met zijn boek Murder in Amsterdam. The Death of Theo Van Gogh and The Limits of Tolerance probeert hij Nederlanders aan het denken te zetten over hun …

Wat er vooral storend is aan het huidige discours van de Belgische conservatieven is het begrip van de warme samenleving. De manier waarop het wordt gebruikt wijst op een diepgaande afkeer van het vrije en kritische individu. Op lange termijn vormt het een bedreiging voor een samenleving die de waarden van diversiteit, pluralisme en tolerantie hoog in het vaandel draagt.

Persoonlijk associeer ik warmte met aangebrande vis, oververhitte motorkappen, blaren onder mijn voeten en moslima’s die op een snikhete dag over straat lopen in een boerka. Waar ik echter vooral aan moet denken is de hete adem in mijn nek van paternalistische bevoogders die over mijn schouders meekijken bij iedere keuze die ik maak over mijn leven.

Schrijnend is het veelbesproken verhaal …

Gedurende enkele jaren was ik een fervent voorstander van de multiculturele samenleving. Die tijd is voorbij. Vandaag de dag is het mijn overtuiging dat het idee van de multiculturele samenleving heeft gefaald en achter ons moet worden gelaten. In het licht van recente maatschappelijke ontwikkelingen en de evolutie van het publieke sfeer tijdens het tweede deel van het eerste decennium van de éénentwintigste eeuw merk ik dat bepaalde cruciale verworvenheden van de Verlichting onder vuur komen te liggen. Voor progressieve denkers is dat een onaanvaardbare ontwikkeling. Paradoxaal genoeg heeft de multiculturele samenleving mede gezorgd  voor een verrechtsing van de westerse politiek. Dit is een factor die door veel analisten over het hoofd wordt gezien. Het is vooral dit gegeven dat …

De burgeroorlog in Irak sleept aan. Dagelijks bereiken ons berichten van dodelijke burgerslachtoffers ten gevolge van aanhoudend sektarisch geweld tussen soennieten en sjiieten. In het noorden van Irak beginnen radicale Koerden zich steeds meer te roeren en het Turkse leger pleit voor een invasie van het noordelijk deel van het land om het Koerdische separatisme de kop in te drukken. Krantenberichten over het aantal doden in Irak moeten ondertussen worden gezocht bij het randnieuws en vinden zelden nog de eerste pagina’s waar ze eigenlijk thuishoren. De gewenning na vier jaar ellende lijkt compleet. Is er eigenlijk nog wel iemand bezorgd over de toekomst van Irak?
 
Wanneer ik er de westerse kranten op na sla merk ik dat een zwaar filosofisch debat over de vrijetijdsbesteding van de Franse premier Sarkozy het …