De onderlinge strijd tussen mensen wordt in individualistische maatschappijmodellen vaak genoeg als bijproduct afgedaan. Een nadere beschouwing van de werkelijke praktijk toont echter dat juist de dynamische sociale relaties die wij met onze omgeving onderhouden een essentieel onderdeel van ons zelf en onze maatschappij vormen. In zijn Kampf um Anerkennung geeft Axel Honneth een theoretische onderbouwing voor een maatschappijmodel dat rekening houdt met deze intersubjectieve worstelingen, door deze als constitutief voor zowel een maatschappelijke normatieve basis als voor het bestaan van individuele subjecten te positioneren. Het begrip ‘liefde’ vormt, in brede uitleg, hierbinnen de sleutel voor een empirisch gestaafde verklaring van onze maatschappijverhoudingen, alsook een leidraad voor de toekomstige rechtvaardige inrichtingen hiervan.

In deze beschouwing zal …

Drie citaten, ze lijken hetzelfde te zeggen. Niet dus.

Ik weet dat ik niet weet.

Wovon man nicht reden kann, davon soll mann schweigen.

Das weiss ich doch nicht.

De eerste twee zijn dusdanig bekend dat een voetnoot niet nodig is, het derde komt uit Hanns-Georg Gadamers Philosophische Lehrjahre: Eine Rückschau. Verder overigens geen daverend boek, de man had een nogal saai leven. Maar “dat weet ik toch niet” is een voorbeeld van hoe ik vind dat een filosoof zou moeten zijn. Niet zoals Socrates of Wittgenstein dus.

‘Ik weet dat ik niet weet’. Socrates zal het vast niet zo bedoeld hebben, maar het is wel een erg makkelijke uitvlucht. Mensen die koketteren met hoe goed ze weten dat ze …

Vanaf volgende week gaan de middelbare scholieren weer aan het werk. Dit jaar zullen nog meer onder hen het eindexamenvak filosofie gaan volgen, de meesten met de methode Het oog in de storm van Ellen Geerlings. …

Tussen 1962 en 1966 schreef Michel Foucault een aantal essays over literatuur. Ze vormen samen met passages uit De woorden en de dingen (1966) het belangrijkste dat Foucault over literatuur geschreven heeft. Uit deze essays blijkt dat Foucault in bepaalde modernistische literatuur eigenschappen waarneemt die ons iets kunnen vertellen over de staat waarin de taal sinds de moderniteit verkeert.

Het ontstaan van de literatuur

In De woorden en de dingen beschrijft Foucault hoe op de drempel van de moderniteit een specifieke taal tot stand komt. Dit wordt op verschillende manieren zichtbaar, maar de belangrijkste en verrassendste uitingsvorm is ‘het verschijnen van de literatuur’ (Foucault, 1966, 325). Vanaf Homerus, en via Dante, bestond er weliswaar al een …

Zeer terecht vraagt de Belgische minister Patrick Dewael meer aandacht voor de Holocaust in het onderwijs in een brief aan de Vlaamse minister van educatie Frank Vandenbroucke. Onder andere pleit hij voor meer bezoeken aan concentratiekampen. Zijn doel is het bestrijden van racisme en onverdraagzaamheid. Vanzelfsprekend is deze oproep in deze tijden van verrechtsing van de politiek en het publieke discours een goede zaak. Steeds meer lijken velen te zijn vergeten welke dramatische gevolgen het racisme tijdens de late negentiende en het begin van de twintigste eeuw met zich mee gebracht heeft. Denken we maar aan de hedendaagse opkomst van extreemrechtse partijen, islamofobie en een heropleving van het antisemitisme.

Toch moeten we oppassen voor enkele valkuilen die verbonden zijn aan het …

Het artikel van Henk de Berg is te vinden op http://www.trouw.nl/deverdieping/letter-geest/

De kritiek op de consumptiemaatschappij heeft niet veel om het lijf, zo meent Henk de Berg (Trouw, Letter & Geest, 02-08-08). De pogingen van de westerse cultuurcritici én fundamentalistische moslims om “het Westen te redden baseert zich op onjuiste vooronderstellingen” en vinden haar oorsprong in het denken van de (neo)-romantische filosofen Rousseau, Marx en Nietzsche. De Berg’s bijdrage is echter bijzonder oppervlakkig. Hij maakt in zijn artikel een karikatuur van de cultuurkritiek om zijn eigen argumenten beter uit de verf te laten komen en toont zich zo een weinig genuanceerd denker. Hij simplificeert de cultuurgeschiedenis en zijn apolitieke houding getuigt van weinig inzet om de samenleving vooruit te helpen.

De Berg, …