Mensen houden dieren als huisdier, knuffelen ze, eten ze op, bestuderen ze, zetten ze in als arbeidskrachten, plaatsen ze op een voetstuk, zien ze als vriend of als vijand en kunnen ze zelfs (bijna)  als mensen beschouwen. Hoe komt dit? Welke maatschappelijke, culturele en historische aspecten spelen hier een rol? Hebben dieren rechten? En wat te denken van de Partij voor de Dieren? Wat is de volgende stap in onze verhouding tot het dier, hoe zullen we er in de toekomst mee omgaan?

Op zaterdag 14 maart 2009 organiseert het Nijmeegs Boekenfeest een avond met de filosofen René ten Bos en Stine Jensen over de verhouding tussen mens en dier.

Prof.dr. René ten Bos, …

Wat is de betekenis van betekenis? De dingen die er zijn, zijn er niet alleen, ze betekenen ook iets. De dingen kunnen zelfs niet los worden gezien van hun betekenis. ‘Hond’ is een betekenis die wordt gehecht aan iets dat beweegt, met een vacht, dat bepaalde geluiden maakt. Woorden drukken betekenissen uit. En die betekenis ‘hond’ heeft dat ding met die vacht niet van zichzelf, maar vanwege andere bewegende dingen, met ook een vacht, die vergelijkbare geluiden maken. ‘Hond’ is een soortnaam, niet de aanduiding van een specifiek individu.Maar behalve een soortnaam hebben dingen vaak ook nog achterliggende betekenissen. Voor de oude Germanen betekende onweer dat de god Donar ontstemd was, en zijn hamer door de hemel slingerde. En een …

Het spook van Wittgenstein

Ik kom ter wereld, en weet al de borst die mij voedt op haar geur te lokaliseren. Als ik iets begin te zien, zijn dat vooral gezichten. Maar wat is een gezicht? Het komt in beeld, het beweegt, ik hoor geluid. Hoe kan het mij iets zeggen? Toch voel ik iets. De gezichten spreken mij aan. Als ze iets onverwachts doen, schrik ik. Van die schrik moet ik lachen, vooral als dat dan keer op keer wordt herhaald. Ik begin ze te herkennen, die gezichten, en later ook hun uitdrukkingen. Ik voel wat ze doen, en doe het na.
En dan de geluiden. Gezichten maken geluiden. En …

Conceptuele verschuivingen, uitgestorven wetenschappen, stijlen van redeneren en de Verlichting1.Vorige maand was in Utrecht de presentatie van de werkgroep The history of the humanities, een initiatief van UvA-logici Rens Bod en Jaap Maat en cultuurhistoricus Thijs Weststeijn. Deze werkgroep vloeide voort uit de conferentie The making of the humanities afgelopen oktober, die bedoeld is als eerste van een serie en dan ook de vroegste periode uit het ontstaan van de Geesteswetenschappen bestreek, dwz renaissance en humanisme. De eregast lag toen helaas ziek in Princeton. Anthony Grafton, auteur van onder andere een tweedelige biografie van Scaliger, een geschiedenis van de voetnoot, Defenders of the Text, What was History?, en een heleboel besprekingen in de New York Review of Books, heeft met …

De school van Athene

Mensen vertellen verhalen, al zo lang als men kan nagaan. Onze verre jagende en verzamelende voorouders hielden zich ’s avonds rond het vuur bezig met vertellingen die vaak al vele generaties lang waren overgeleverd. Die verhalen vertelden hoe de wereld was ontstaan of hoe die geworden is als hij is. Ze wezen op de gevaren die mensen bedreigden of stelden helden uit een al dan niet reëel verleden als voorbeeld voor de mensen van toen. Al die verhalen beschreven al dan niet bestaande werelden. Ze schilderden een wereld die de toehoorders bekend voorkwam of die juist heel anders in elkaar zat dan hun eigen dagelijkse omgeving.
Een verhaal beschrijft een situatie. Iedere beschrijving is een vereenvoudiging van een werkelijkheid zoals …

Terwijl Amerikaanse burgers huis, baan en pensioen dreigen te verliezen, strijken CEO’s nog steeds miljoenenbonussen op en worden banken met miljarden overheidssteun overeind gehouden. Hoewel hiermee in de meeste gevallen geen enkele regel of wet wordt overtreden, lijkt toch sprake van onrecht. Vertegenwoordigt het recht eigenlijk wel ons gevoel van rechtvaardigheid?

Op 16 februari zendt Tegenlicht een aflevering uit getiteld: ‘De Chicago sessies: de kredietcrisis, markt en moraal’. Hierin volgen we filosofe Martha Nussbaum, die met haar studenten van de University of Chicago op zoek gaat naar recht en rechtvaardigheid in het huidige financiële systeem.

Chicago is niet alleen Obama-stad maar ook de wieg van het vrije-marktfundamentalisme van Milton Friedman en zijn neoliberale Chicago School. Met Nussbaums slimste …

Russell en Wittgenstein, nogmaals
of: The case of the missing hippopotamus

Een van de eerste aanvaringen tussen Russell en Wittgenstein ging over de vraag of er in de kamer geen rhinoceros/olifant/nijlpaard aanwezig was. Een bezoeker van mijn blog had daarom gehoopt dat mijn afbeelding van Russell en Wittgenstein ergens onder tafel een nijlpaard zou bevatten. U vraagt en wij draaien.

Het is overigens een rhinoceros in Russell’s brief aan Ottoline Morell over zijn nieuwe leerling, en een nijlpaard in zijn In Memoriam voor Wittgenstein in Mind.

“My German engineer, I think, is a fool. He thinks nothing empirical is knowable- I asked him to admit that there was not a rhinoceros in the room, but he wouldn’t.” [1911]

“I invited …

Ludwig Wittgenstein & Bertrand Russell