Gilles Deleuze, een rhyzomatisch lichaam zonder organen

Een van de meest problematische punten van de hedendaagse economische crisis is de manier waarop wij waarde toekennen aan de mensen die onze producten leveren. Hun producten zijn daarbij equivalent geworden voor de kwaliteit van hun gehele persoon. De wijze waarop zij zich verrijken is niet meer goed in de weegschaal te leggen bij de bepaling van de prijs van hun producten.

Kapitalisme kenmerkt zich door haar marktwerking, goederen die tegen andere goederen worden geruild. Een van de fundamenten van deze  theorie is toch wel de overzichtelijkheid van de markt en haar grootste misser is dat zij te weinig ruimte biedt voor ons respect voor de manier waarop de producten worden gemaakt of aangeboden.

Sinds jaar en dag gebruiken wij geld als …

Proust is naar mijn mening de schrijver bij uitstek die een overgedramatiseerd, hyperromantisch beeld schetst van de liefde. Het mooie van Proust is dat de personen die hij neerzet in A la recherche du temps perdu zo herkenbaar zijn. In het hele boek spat de dramatiek eraf en word je meegezogen in de complexiteit van gevoelens. Maar wanneer je je losweekt van de wereld van Combray, dan bekruipt je het gevoel dat Proust de liefde niet volledig recht doet. De liefde is voor Proust meeslepend en gepassioneerd en eindigt onverbiddelijk in een mislukking. Liefde kan voor Proust nooit bestendigen en in een rustig vaarwater komen. Wat Proust beschrijft, zijn korte avontuurtjes die volledig worden bepaald door …

Wat is het dat we horen, wat is het dat we zien? Als je naar een appel kijkt, zie je dan een collectie kleurvlekken van een zodanige kleur en vorm dat je daaruit kunt afleiden dat ze een appel representeren, of zie je simpelweg een appel? Als je een gesprek voert, hoor je dan klanken met een bepaalde toonhoogte en spectrum, zodanig dat je daar woorden uit kunt afleiden of hoor je gewoon woorden? Dat is moeilijk te bepalen, omdat de ervaringen niet te scheiden zijn van wat je daarover hebt geleerd. Je hebt geleerd kleurvlekken als kleurvlekken te zien en klanken als klanken te horen. Jonge kinderen, die de begrippen ‘kleurvlekken’ en ‘klanken’ nog niet kennen kunnen echter appels …

Klimaatverandering is hot. Maar de meningen van wetenschappers en politici hierover verschillen enorm. Sommige wetenschappers beweren dat het helemaal niet mogelijk is om vast te stellen dat het klimaat verandert door toedoen van de mens; anderen zeggen juist dat het onzinnig is om de gevolgen van de uitstoot van broeikasgassen op het klimaat te negeren. Wie heeft er gelijk? Hoe moeten we met de onzekerheid hierover omgaan? En nog zo’n vraag: wat is eigenlijk ‘duurzaam’? De term ‘duurzaam’ lijkt te pas en te onpas gebruikt te worden. Hoe moeten we ons politiek, cultureel en in het persoonlijke leven tot klimaatverandering en duurzaamheid verhouden? Deze vragen staan centraal in het nieuwste themanummer van Wijsgerig perspectief.Vanaf 2009 verschijnt …

Gavagaius Quinensus

Missing link tussen konijn en eend, met filosofische trekjes. Vermoed wordt dat Gavagaius nog tot in de twintigste eeuw overleefd heeft in een ecologische niche in de nabijheid van het tegenwoordige Cambridge, Massachusetts, en dat het laatste exemplaar is opgezet en bewaard wordt in het reliquarium van de Cathedral of Learning, Pittsburgh.
De naam is vermoedelijk van Indiaanse oorsprong, hoewel van een verder onbekende en uitgestorven taalfamilie. De gangbare etymologie, geopperd in de verslagen van de Quine-Davidson-expeditie, is ga’-va-gai [what-you-mean?]. Dit wordt betwist door Ian Hacking (”Was there ever a radical mistranslation?”, Analysis 41:4, 1981; pp. 171-5)

Zowel Sartre als Levinas en Benjamin hebben zich gewijd aan een exposé van de menselijke blik. In de blik van de ander opent zich het besef dat elke identiteitstoeëigening afhankelijk is van het oordeel van de ander. Voor Sartre kan het ‘ik’ en mijn ‘bewustzijn’ nooit met elkaar samenvallen, waardoor ik altijd van buitenaf naar mijzelf kijk. Daarnaast is het zo dat ik geen toegang heb tot informatie over hoe ik over kom op anderen. Ik kan mijzelf nooit zien zoals anderen mij zien; het enige waartoe ik toegang heb is mijn silhouet in spiegelbeeld. Ook de klank en intonatie van mijn stem blijft voor mijzelf verborgen; een fenomeen waardoor …

De wetenschap probeert het verhaal te vertellen van de principes en grootheden die de gang van zaken in de wereld bepalen. Ze gaat daarbij zelf uit van bepaalde principes die moeten bepalen of iets wel of niet wetenschappelijk is. Aangezien de meeste wetenschappen die we nu kennen voortkomen uit de filosofie waren die principes in eerste instantie ook filosofische principes. Zo stelde Aristoteles dat alles een oorzaak heeft, behalve de “eerste oorzaak”, d.w.z. een mogelijke schepper. Later zijn daar nog allerlei principes bijgekomen, zoals het inductieprincipe van Francis Bacon dat zegt dat de wetten van de natuur door generalisatie van vele waarnemingen uit het observeren van die natuur zijn …

‘Afgezien van de kleur, doet de ruwheid van de stof aan bepaalde bloemen met lichtbehaarde bloembladen denken, en dit detail is genoeg om de gedachte aan dwang en schande op natuurlijke wijze te associëren met iets verfijnds en breekbaars.’ Zo omschrijft Jean Genet het gevangenisuniform van degene die hij aanbidt: misdadigers en geweldplegers.

Zijn boek Dagboek van de Dief (oorspronkelijk Journal du Voleur) staat vol met dit soort verbloemende omschrijvingen van de gewelddadige uiterlijkheden van schurken en hun gedrag. Zoals Jean zelf aangeeft zijn de gevoelens die hij omschrijft oprecht en naar eigen zeggen is hij trots op zijn liefde voor het gewelddadige. Hij herkent het zelfs in de lichamelijke eigenschappen van degene die hij aanbidt. Hij …

Veel mensen zullen verbaasd zijn wanneer hen verteld wordt dat het interview nog geen tweehonderd jaar oud is. Volgens Mitchell Stephens is het eerste interview geschreven door James Gordon Bennett, voor The Herald (New York). Daarin ondervroeg hij in 1836 een hoerenmadam over de moord op één van haar medewerkers, bij haar in de zaak. De toenmalige verdachte werd op basis van dat interview vrijgesproken.

In Nederland vinden we meer dan 50 jaar daarna de eerste interviews. Hier begon het met interviews van beroemdheden. Toen hadden de interviews meer een portretterend karakter dat veranderde na de Eerste Wereldoorlog. De gebeurtenissen werden vertolkt direct uit de mond van getuigen. Dit laatste interview - het nieuwsinterview is meestal een klein interview dat over …