Noam Chomsky, tweemaal

Op het eerste gezicht lijkt de zin ‘iemand forceren om vrij te zijn’ een contradictie in te houden. Vrijheid wordt immers door ons gedefinieerd als onafhankelijk en ongebonden zijn. Forceren is echter het door geweld openen, wat per definitie inbreuk maakt op elke vorm van onafhankelijkheid of ongebondenheid. Op het eerste gezicht lijkt daarmee de vraag of je iemand mag forceren om vrij te zijn niet zinvol. Hoe kan iemand worden geforceerd om vrij te zijn als vrijheid elke vorm van forceren uitsluit?
Een filosoof die van mening was dat de mens wel degelijk geforceerd moest worden om vrij te zijn, was Jean-Jacques Rousseau. Aan het begin van “Du contrat social’ zegt hij: “L’homme est né libre, et partout il …

Kierkegaard is zijn tijd vooruit met zijn boek Of/Of, nog steeds is het onderwerp en Kierkegaards visie zeer actueel. In dat boek zet hij op prachtige wijze de esthetische en de ethische levenswijze of keuze tegenover elkaar.

De estheet heeft een hekel aan het saaie leven, die wil het leven in al haar pracht wil beleven, degene die een kunstwerk maakt van zijn leven; Johannes de verleider die maakt een kunstwerk van zijn eigen leven. Hij doet denken aan Don Juan, en de estheet (A) uit het eerste deel spreekt ook over Don Giovanni, de opera van Mozart als het Kunstwerk. A beschrijft de drie stadia van de esthetiek: Allereerst is er de ontwaking van het zinnelijke dat leidt tot een …

The tragicall History of Msrs. Hume & Rousseau

Het nieuwste nummer van Krisis, tijdschrift voor actuele filosofie is nu gratis te downloaden vanaf de website. Dit nummer opent met een artikel van Willem Schinkel, waarin hij de gevolgen van het koppelen van digitale archiefsystemen, zoals bij het Elektronisch Kinddossier, analyseert als een beweging in de richting van ‘prepressie’. Kor Grit en Antoinette de Bont bespreken de vraag van solidariteit in het licht van nieuwe beleidsontwikkelingen in de gezondheidszorg. Ten slotte werpen Joseph Wachelder en Carla Berghuis in hun artikel een kritische blik op de politieke betekenis van de Slow Food-beweging.

Verder treft u in dit nummer een interview van Gijs van Oenen en Christian van der Veeke met de kritische politicologe Jodi Dean, die dit …

Op zoek naar de zin van het leven

Werk: volgens Alain de Botton is het – naast liefde – de belangrijkste manier om zin aan ons leven te geven. In zijn nieuwste boek Ode aan de arbeid onderzoekt de Britse filosoof de grootste invulling van ons dagelijks bestaan. Filosofie over het gewone leven dus. Daar is in principe niks mis mee, maar het levert hem wel het predikaat ‘light-filosoof’ op.

Alain de Botton boft. Het ene moment is hij aan boord van een vissersboot op de Malediven, vervolgens reist hij met de trein zo langzaam mogelijk door België, en dan is hij weer getuige van de lancering van een satelliet in Frans-Guyana. Dat is zijn werk. En het is dat werk dat hem voor de …

Er zijn dingen die enkelvoudig zijn. Voor de westerse religies is er bijvoorbeeld maar één God. Er hoort ook maar één kapitein op een schip. En we leven ook maar in één wereld. Onze droomwereld en de wereld van de fantasie, daar leven we niet in, die bezoeken we alleen maar. Er zijn ook dingen die drievoudig zijn. Christenen hebben het over de goddelijke drieëenheid. En de gang van zaken in een democratische rechtsstaat wordt geregeld door drie machten: de wetgevende, de rechtsprekende en de uitvoerende. Dan zijn er ook nog viervouden, vijfvouden, enzovoort. Maar de meeste zaken zijn …

Onze wereld is een wereld vol met dingen. Als we ons van A naar B begeven kan dat zelden in een rechte lijn. Meestal staan er dingen in de weg: tafels en stoelen, muren en hekken, gebouwen, bergen, rivieren en zeeën. Overal is wel iets, zelfs in het heelal. Als er geen sterren, planeten, of zwarte gaten zijn, dan zwerven er in ieder geval deeltjes rond. En overal is er straling, ook op de plekken die we ‘leeg’ noemen. Die leegte dankt zijn bestaan aan de volte. Maar nergens is er niets.
Niets bestaat niet. Op de eerste plaats omdat …

In Radical Enlightenment beweert Jonathan Israel dat Spinoza veel belangrijker is geweest voor de veranderingen die in de Verlichting plaatsvonden dan dat wij aanvankelijk hebben aangenomen. Spinoza zette zich - in tegenstelling tot de bekende Verlichtingsdenkers zoals Voltaire, veel scherper af tegen het heersende Cartesianisme. Daarnaast is Spinoza als denker uniek omdat hij een strakke geometrische methode gebruikte om zijn conclusies te trekken over de eenheid van het universum. Toch kan ook Spinoza als uniek denker niet zonder leermeesters. Tot voor kort werd Van Den Enden gezien als de voornaamste leermeester van Spinoza. Maar misschien zijn er ook anderen die Spinoza hebben geїnspireerd tot zijn substantieleer. Helen Hattab, universitair docent aan de Universiteit van Houston, lichtte in een lezing op …