Elias Canetti

Een cadeau is twee dingen. Het is een voorwerp dat door de ontvanger ervan begeerd wordt. Een nuttig ding, een mooi ding, iets waar bij voorkeur positieve emoties mee zijn verbonden. En het is meestal ook een boodschap. Een teken van appreciatie, van dankbaarheid, misschien wel van liefde. En die appreciatie, dankbaarheid of liefde blijft verbonden met dat voorwerp, ook als de ontvanger het in gebruik heeft genomen. Een cadeau is nooit zo maar een gebruiksvoorwerp.

Soms geven we onszelf cadeaus. Als we iets bijzonders hebben gepresteerd, als we behoefte hebben aan troost, als we de een of andere mijlpaal hebben bereikt. We kopen dan iets dat …

“Hoewel ieder mens de waarheid kan kennen, zijn er maar enkelen die daarvan gebruik maken”. Zo begint de ‘Verhandeling over de drie bedriegers’ (Traité des trois imposteurs). De verhandeling staat integraal op internet (http://www.lett.unipmn.it/~mori/e-texts/tti.htm). De tekst is aan te raden voor mensen die interesse hebben in Spinoza, maar de werken van Spinoza, waaronder de Ethica, ontoegankelijk vinden. De geometrische stijl die Spinoza gebruikt om zijn filosofie uiteen te zetten, mag dan aan duidelijkheid winnen; een uitnodiging tot het lezen van het werk is het voor velen niet.
Voor diegenen die ook tijdens een avondje bankhangen zich bezig willen houden met Spinoza’s leer, vormt het lezen van de ‘Verhandeling over de drie bedriegers’ een alternatief. Het …

Who’s afraid of Bertrand Russell?

Vandaag heb ik op mijn website een e-book gepubliceerd, getiteld “Tegenpolenparen: een compact overzicht van de filosofie”. Het is een beschrijving van twintig begrippenparen die in het filosofische denken een grote rol spelen. Met elkaar omspannen ze de hele geschiedenis van de filosofie en vertegenwoordigen ze verschillende filosofische stromingen. Ik denk dat een absolute beginner voor dit boek nog wat kennis mist, maar iemand die zich al wat meer met filosofie heeft bezig gehouden wordt hier op een originele manier een overzicht geboden van het filosofische denken. Dit boek bundelt een reeks artikelen die ik heb geschreven voor dit blog. Het is gratis te downloaden op

http://www.wijsgeer.nl/Tegenpolen.pdf

Een van de centrale punten in de leer van het Mahayana-boeddhisme is sunyata, ofwel het principe van de leegte. Volgens dit principe is er niets dat uit zichzelf bestaat. Al wat er is ontleent zijn betekenis aan al het andere. En dat strekt zich uit tot en met de menselijke persoon. Ik ben niet een zelfstandig wezen, maar ik ontleen mijn bestaansrecht aan de andere wezens, aan het geheel van het bestaan. Ik ben niet meer dan een knooppunt in een netwerk van betrekkingen, en wat ik ben, ben ik door die betrekkingen. Wat ik ben, ben ik doordat het andere me dat laat zijn….

In The Principles of Psychology (1890) definieert William James (1842-1910) de psychologie als ‘The science of mental life, both of its phemomena and their conditions”. James pleitte ervoor om de psychologie om te vormen tot de studie van gemeenschappelijke kenmerken binnen de diversiteit van mentale toestanden. Met andere woorden: welke kenmerken zijn gemeenschappelijk aan de individuele mentale toestanden? James is de grondlegger van de psychologie als afgescheiden wetenschap, maar wordt door psychologen nauwelijks nog gelezen. Een studie naar de manier waarop James de psychologie wilde vormgeven is volgens de principes van de psychologie onwetenschappelijke geworden. Vandaag de dag is de psychologie de wetenschap die met behulp van de statistiek probeert om het gemeenschappelijke te vinden in …

In de filosofie van vandaag de dag is er de gewoonte haar in deelgebieden in te delen en te organiseren. Graag plakken we overal een label op: dit is taalfilosofie, zij doet aan epistemologie, die vakgroep houdt zich bezig met esthetica, hij is professor in de antieke filosofie. Of we maken een onderscheid tussen een systematische en een historische benadering, of tussen theoretische en praktische filosofie, of tussen continentaal en analytisch.

Soms kom je echter een filosoof tegen die zich niet zo gemakkelijk in een hokje laat stoppen. Robert Pippin van de University of Chicago is zo iemand. Hij is een Hegelkenner, maar schrijft voornamelijk systematische boeken. Zijn werk behoort zowel tot de theoretische als de praktische …

Donald Davidson & Richard Rorty

Op vrijdag 4 december zal de Amerikaans-Duitse filosofe Susan Neiman de eerste Marchantlezing verzorgen, waarin zij zal spreken over progressieve politiek en moraliteit. Onlangs verscheen van haar hand het boek Morele helderheid: Goed en kwaad in de eenentwintigste eeuw, waarin ze pleit voor een herwaardering van het morele denken in de progressieve politiek in Amerika.
Susan Neiman studeerde filosofie aan Harvard University en aan de Freie Universität in Berlijn en was hoogleraar filosofie aan Yale en aan de universiteit van Tel Aviv. Ze is directeur van het Einstein Forum in Potsdam. Eerder verscheen onder meer van haar hand Het kwaad denken. Een andere geschiedenis van de filosofie (2004).
De lezing zal plaatsvinden op …