Naar aanleiding van het vijfentwintigste sterfjaar van Michel Foucault staat het nieuwe nummer van Krisis - Tijdschrift voor actuele filosofie in het teken van deze nog altijd veelbesproken denker. Gastredacteuren Marc Schuilenburg en Sjoerd van Tuinen presenteren een zestal artikelen over Foucaults werk en de manier waarop door anderen op zijn denken wordt voortborduurd. Daarbij ligt de nadruk op zijn latere werk en zijn begrip van biopolitiek en bestuurlijkheid.

Het themanummer begint met een artikel van Marc Schuilenburg, waarin hij de securisering van de samenleving beschrijft. Voortbouwend op Foucaults colleges Sécurité, territoire, population en Naissance de la biopolitique laat Schuilenburg zien dat vanuit medische en gezondheidsregimes ook andere risico’s met betrekking tot het leven en de levensomstandigheden van mensen onderdeel worden van bestuurlijke arrangementen. Schuilenburg meent dat zo een quasistrafrecht is ontstaan als supplement op het wettelijke instrumentarium van de staat.

Maarten Simons en Jan Masschelein leveren een bijdrage aan de studie van biopolitiek door het overheidsbeleid gericht op levenslang leren te vatten als de ontwikkeling van een leerdispositief. Deze ‘wil tot leren’ maakt een nieuwe verhouding tussen individuele vrijheid en collectieve zekerheid mogelijk.

Door het werk van Niklas Luhmann met dat van Foucault te verbinden, ontwikkelt Willem Schinkel een perspectief op de hedendaagse complexiteit van burgerschap. Schinkel onderzoekt het complexe onderscheid tussen mens en burger en laat zien dat er een notie van eigenlijk-nog-niet-helemaal-burger is ontstaan die een belangrijke rol speelt in actuele discoursen van integratie en burgerschap.

Agambens uitbouw van Foucaults ideeën over soevereiniteit en biopolitiek wordt kritisch becommentarieerd door Rudi Laermans. Laermans wijst op een aantal forse betekenisverschuivingen in Agambens gebruik van Foucaults concepten en bevraagt zijn anti-etatisme.

Aetzel Griffioen en Sjoerd van Tuinen verkennen in hun bijdrage de verbanden tussen Foucault en het Italiaanse operaismo, en nemen daarbij in het bijzonder de perspectieven van Negri, Hardt en Virno onder de loep. Ze laten zien hoe deze auteurs Foucaults ideeën inbedden in autonoom marxisme en zo tot een hedendaagse kritiek en politiek formuleren.

Ten slotte bespreekt Pieter Lemmens de betekenis van Foucault voor het werk van techniekfilosoof Bernard Stiegler. Diens begrip van psychomacht is zowel een toepassing als een kritiek op Foucaults ideeën over biomacht en bestuurlijkheid.

Naast het themanummer is er een artikel van Hans Harbers, waarin hij aan de hand van autobiografische reflectie een economie van de zorg ontwikkelt. De zorg voor dieren moet volgens Harbers niet slechts vanuit een dierethisch perspectief begrepen worden omdat dit dikwijls de eigen objectivering van het dier niet beziet.

Passend binnen de thematiek van dit nummer bespreekt Friso van Houdt twee boeken – Critique of security van Mark Neocleous en Governing through crime van Jonathan Simon – die beide ingaan op biopolitiek, bestuurlijkheid en criminaliteit. Van Houdt plaatst de boeken in de context van governmentality studies en maakt vergelijkingen met ontwikkelingen in Nederland rondom veiligheid en criminaliteit.

Gratis te downloaden op: www.krisis.eu