Nu de klimaattop van Kopenhagen enkele weken achter de rug ligt, is er ruimte ontstaan om te ontsnappen aan de klimaathype zonder te vervallen in klimaatscepticisme à la George. W. Bush en Vaclav Klaus. Kritische analyse over de complexe oorzaken en  gevolgen van het menselijke handelen en onze globale politieke en economische structuren hebben de plaats terug ingenomen van het eenzijdige moralistische discours waarbij iedereen die ook maar een klein vraagteken durfde te plaatsen bij gangbare wetenschappelijke en politieke beweringen met betrekking tot ons klimaat werd gedemoniseerd als een reïncarnatie van het absolute kwaad. Een acute bedreiging voor goddelijke profeten onder leiding van Bono en Al Gore die zich belangeloos en kosteloos inzetten voor het voortbestaan van de gehele mensheid.

Deze omslag verloopt echter niet zonder slag of stoot. Een onderdeel van een realistische en geloofwaardige benadering van het klimaatprobleem impliceert het bekritiseren van bestaand wetenschappelijk onderzoek en het op de rooster leggen van politieke beweringen en voorstellen.  Het is bijgevolg niet toevallig dat nu ook het gerenommeerde IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) blootgesteld werd aan kritieken. Zo werd er onder andere door de Nederlandse minister van Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, Jacqueline Cramer, gewezen op een jammerlijke fout in het Fourth Assesment Report gepubliceerd in 2007. Daarin staat geschreven dat het Nederlands grondgebied niet minder dan 55 procent onder de zeespiegel ligt en dat er binnen dit territorium 65 procent van het Nederlandse bruto binnenlandse product gegenereerd wordt. Deze informatie strookt echter niet met de realiteit. Volgens het Nederlands Centraal Bureau voor de Statistiek ligt “amper” 26 procent van Nederland onder de zeespiegel en is deze regio goed voor 16 procent van het Nederlandse binnenlands product. Samen met andere kritieken op het IPCC, alsmede andere controversen zoals gelekte mails waarin klimaatwetenschappers openlijk toegaven dat gegevens met betrekking tot de resultaten van klimaatonderzoek hadden gemanipuleerd lijken de recente aanvallen op het IPCC een zoveelste klap voor de strijd tegen de opwarming van de aarde.

Bezorgdheid over de recente ontwikkelingen zien we in de reactie van de Belgische minister van energie , Paul Magnette, in De Morgen van 5 februari. Terecht houdt hij een pleidooi voor het depolitiseren van het klimaatdebat. Zeer achtenswaardig  zijn ook zijn boodschap om wetenschappelijke kritieken binnen hun juiste context te plaatsen, zijnde een normaal gegeven binnen een wetenschappelijk proces en zijn benadrukking van de verwezenlijkingen die het IPCC en andere organisaties tijdens het eerste decennium hebben gerealiseerd om de invloed van het menselijk handelen op ons klimaat beter in beeld te krijgen. Echter, na het lezen van het opiniestuk van Paul Magnette blijven we achter met enkele pertinente vragen. Is het immers niet paradoxaal dat een vooraanstaand politicus oproept tot een depolitisering van het klimaatdebat? Deze vraag wordt des te meer relevant aangezien Magnette zeer duidelijk te kennen geeft wat zijn positie is met betrekking tot de lopende wetenschappelijke onderzoeken. Iedere kritiek op het IPCC verklaart hij weg door het te plaatsen onder de noemer van het klimaatscepticisme. Op indirecte wijze verwijst hij naar netwerken en lobbies georganiseerd door klimaatsceptici als een obscure en formidabele kracht die tracht te tornen aan een” bestaande wetenschappelijke consensus” en de hieruit voortvloeiende politieke consequenties zoals vastgelegd tijdens de klimaatonderhandelingen in Kopenhagen.

Het standpunt van Magnette is bovendien niet alleen paradoxaal omdat hij als politicus oproept voor een depolitisering van het klimaatdebat. Het is ook tekenend voor het moreel manicheïsme dat het klimaatdebat zo sterk heeft bepaald. Wetenschappelijke analyses worden beoordeeld volgens het morele kader goed versus fout of deugdzaamheid versus het ultieme kwaad. Wanneer Al Gore publieke emoties bespeelt dan heet dat een gigantisch voorbeeld van verlicht publiek engagement en het toonbeeld van een progressieve politiek die zich inzet voor de gehele mensheid. Wanneer kritische wetenschappers zoals de Deen Bjorn Lomborg kritische kanttekeningen plaatsen bij wetenschappelijk onderzoek en politieke stellingen dan worden ze stante pede het onderdeel van een diabolisch en gevaarlijk netwerk van klimaatsceptici die onderdeel uitmaken van een industriële en kapitalistische lobby die streeft naar de definitieve apocalypse. Het mag duidelijk zijn dat een dergelijke moralistische benadering weinig zoden aan de dijk brengt. Ten eerste geraakt het debat steeds meer verzand in een bitsige stellingenoorlog waarbij over en weer schandalen en beschuldigen worden gelanceerd die wetenschap reduceren tot een tribale oorlogen tussen primitieve stammen. Ten tweede ontstaat er steeds meer het beeld van klimaatwetenschappers en politici die boven de hoofden van de kennis en het bevattingsvermogen van de gewone mensen goochelen met wetenschappelijke argumenten (zowel voor als tegen de menselijke invloed op de opwarming van de aarde) op basis van politieke en moralistische idealen in plaats van een ideaal van objectiviteit en neutraliteit.

Zowel in het belang van de mensheid in het kader van het zoeken naar concrete en werkbare oplossingen om de leefbaarheid van onze planeet te verzoenen met politieke en economische ontwikkelingen binnen het globale moderniseringsproces als in het belang van de geloofwaardigheid van wetenschappers is het bijgevolg niet alleen wenselijk dat het klimaatdebat gedepolitiseerd wordt maar ook ontdaan wordt van zijn morele dimensie. Daarbij moeten we ons blijven herinneren aan de les van de wetenschapsfilosoof Karl Popper. De sterkte van wetenschap ligt niet in het leveren van definitieve bewijzen maar het in het permanent weerleggen van bestaande gegevens en conclusies.