Bij het schrijven van deel 2 van mijn boek over ethiek, Kritiek van het ethische bewustzijn (deel 1 verscheen najaar 2009 bij ACCO, Leuven) stootte ik op een boek over het humanisme waarvan ik het bestaan niet kende. Het is van de hand van de Noord-Amerikaanse filosoof Ralph Barton Perry (1876-1957): The Humanity of Man. Het is een intrigerende titel omdat die verwantschap vertoont met de mij bekende uitdrukking der menschliche Mensch, zoals die met betrekking tot de Duits-joodse filosofie van het begin van de twintigste eeuw werd en wordt gebruikt (Martin Buber, Ernst Bloch, maar ook Hermann Cohen en Ernst Cassirer). Een Oostenrijks auteur heeft, sprekend over “het joodse humanisme” van Karl Marx, zijn boek zelfs die titel gegeven2.

Recent verschenen er over ethiek en diversiteit twee interessante opinies in de krant De Standaard. De eerste is die van Rik Pinxten (DS, 2 februari 2010), de tweede is van Herman De Dijn (DS 4 februari 2010). Laatstgenoemde repliceerde op enkele stellingnamen van de eerste. Ik wil in wat volgt enkele kritische kanttekeningen plaatsen bij dit ‘gesprek’.

Het lijvige Kritiek van het Ethisch Bewustzijn is het eerste deel van een weergave van de colleges van Ronald Commers aan de Universiteit Gent over wijsgerige ethiek. In deze hoedanigheid dekt het twee ladingen: Het geeft een overzicht van de belangrijkste stromingen in de wijsgerige ethiek én het doet dit vanuit een eigen perspectief, dat van de taal van de ethiek. Deze taal is, dixit Commers, een levend gegeven, een proces van betekenen en ingeven dat ontstaat door en in het spreken der mensen.